Mapowanie strumienia wartości (ang. Value Stream Mapping VSM). Narzędzie wizualizacyjne, stosowane do mapowania przepływu strumienia wartości w danej firmie. Umożliwia szybką i jasną identyfikację następujących informacji:
- sposobu oraz organizacji danego procesu,
- ilości wartości dodanej (value added) w całym procesie oraz poszczególnych jego częściach
- straty/marnotrawstwo (not value add) - bazujące głównie na 7 stratach
- informacji wpływających oraz wypływających z danego procesu
- częstotliwość informacji
- rodzaj informacji (kanban, informacja werbalna, informacja elektroniczna, instrukcja etc.)
- taktu danego procesu
- buforów czasowych i materiałowych
- ilość w danej jednostce miary (ilość sztuk, sekund etc.)
- ilości zasobów ludzkich w danym procesie

Jednym z celów mapowania strumienia wartości jest stworzenie mapy stanu obecnego (current state), przedstawiającego wszystkie zależności, informacje które rządzą danym procesem biznesowym.

Kolejnym z celów jest zdefiniowanie czynności, informacji dodających wartość (value add) oraz czynności, informacji nie dodających wartości( no value add). Podczas tworzenia mapy definiujemy również czas przejścia (lead time), czyli czas od momentu złożenia przez klienta zamówienia na dany produkt/usługę do momentu zaksięgowania gotówki na koncie dostawcy danego produktu lub usługi. Po stworzeniu oraz przeanalizowaniu mapy stanu obecnego następnym krokiem jest stworzenie mapy stanu przyszłego (future state). W tym kroku „popuszczamy wodzę fantazji” i tworzymy proces taki który będzie satysfakcjonował naszego klienta pod względem jakości jak również czasu dostawy.

Projektując mapę stanu przyszłego uwzględniamy narzędzia wspomagające dążenie do szczupłej produkcji (Lean Manufacturing):
- sygnały kanban,
- siedem strat (7 Muda),
- 5S oraz zarządzanie wizualne (visual management),
- zarządzanie czasem (time base management),
- standaryzacja  (standard work operations),
Mapy tworzymy przy pomocy kartki papieru oraz ołówka bazując na standardowych ikonach używanych do tego celu. Ma to na celu ułatwienie tworzenia jak i zrozumienia danej mapy strumienia wartości.

<ikony/symbole VSM>
Tworzenie mapy strumienia wartości powinno odbywać się w formie warsztatu który zgromadza ludzi odpowiedzialnych za poszczególne etapy przepływu, od sprzedawcy produktu / usługi po księgową która księguje wpłatę za towar lub usługę.
Proces postępowania podczas warsztatów:

1. Zdefiniuj jeden produkt lub rodzinę produktów na których skupisz swoje działania.
2. Określ grupę ludzi którzy będą uczestniczyć w warsztacie.
3. Stwórz mapę stanu obecnego kolekcjonując niezbędne informacje.
   - czasy „produkcji” – pomiary powinny odbywać się w procesie który chcesz zmapować czyli proces produkcyjny, proces usługowy etc.
   - informacje wchodzące oraz wychodzące z procesu – na mapę stanu obecnego wpisujesz stan obecny takim jakim go zastałeś a nie taki jaki chciałbyś mieć lub myślisz że masz (bazuj na faktach oraz liczbach)
   - ilość zasobów ludzkich – sprawdź faktyczną liczbę ludzi w procesie, a nie liczbę która powinna tam się znajdować
4. Oceń mapę stanu obecnego pod względem przepływu strumienia wartości.
5. Stwórz mapę stanu przyszłego uwzględniając przy tym eliminowanie strat/marnotrawstwa.
6. Stwórz plan działań który będzie miał na celu ułatwienie transformacji przepływy z stanu obecnego do stanu przyszłego.
7. Wdróż mapę stanu przyszłego w swoich procesach.

Zalet które można wymieniać na temat mapowania strumienia wartości jest bardzo wiele. Każda firma może wymienić dodatkowe zalety które pomagają jej w usprawnianiu procesów. Poniżej przedstawiam zalety główne:

• proste narzędzie pozwalające zrozumieć przepływ ludziom na wszystkich szczeblach kariery,
• narzędzie dostarczające maksymalnej ilości informacji o danym procesie,
• „proste w przygotowaniu”,
• dające pogląd na straty/marnotrawstwo które występuje w procesach.